تكنيك هاي شناسايي ريسك هاي پروژه

تكنيك هاي مختلفي براي شناسايي ريسك هاي پروژه وجود دارد. بعضي از تكنيك ها براي شرايط ويژه مناسب هستند وبعضي ديگر بر مبناي نوع ودرجه ريسك استفاده مي شوند. اما معمولاً تكنيكهاي ريسك برمبناي درجه ريسك پروژه انتخاب مي شوند . در ادامه روشها وتكنيكهايي را كه در شناسايي ريسك پروژه ها مورد استفاده قرار مي گيرند، بررسي خواهيم كرد.

طوفان ذهني

روش طوفان ذهني يك روش حل مساله است كه در رشته هاي گوناگون مورد استفاده قرار مي گيرد . در اين روش افراد ايده ها وراه حلهاي خود را براي حل مساله بيان مي كنند واعضاي ديگر گروه هيچگونه قضاوتي درخصوص ايده ها ورا هحلها ارائه نمي كنند. روش طوفان ذهني ، روش موثري است كه از تعاملات اجتماعي بين افراد درگير در فرايند شناسايي ريسك پروژه بوجود مي آيد . البته زماني اين روش بيشترين كارايي را خواهد داشت كه معيارها محتوا ) وتصميمات اتخاذ شده ( فرايندها ) از يكديگر مجزا شده باشند. در اين صورت افراد تصميم گير بيشترين استفاده را از اين روش خواهند كرد بنابراين تركيب اعضاي تيم ريسك پروژه بسيار مهم است. بيان صحيح ريسك پايه اصلي تحليل ريسك است . بعنوان مثال در صورتي كه بايد اين موضوع بدين .« ارتباطات يك مساله است » : مي توان از بيان ناصحيح ريسك در يك پروژه بعبارت مقابل اشاره كرد .[3]« اگر مشكل مخابراتي كاملاً حل نشود ، كوشش ما در حل مساله ارتباطي در محيط پروژه بي فايده خواهد بود » : صورت بيان شود.

روش دلفي

در سال 1964 براي استفاده در پيش بيني رويدادهاي آتي طراحي گرديد . با استفاده از روش دلفي، Rand روش دلفي توسط شركت طراحي مي شوند بصورتي قرار open‐ended سوالها به صورت مي گيرند كه تمام حالت مختلف سناريوهاي ريسك پروژه را نشان دهند. مدير پروژه براي تعيين احتمال وقوع ريسك و تاثيراتي كه بزودي عملكرد، هزينه، زمان بندي پروژه مي گذرد و از اين تحليل استفاده مي كند.

چك ليست

چك ليست ها بطور معمول بيشتر زماني استفاده مي شوند كه ريسك ها بصورت قاعده مند تعريف شده اند . در چك ليست از منابع و جزئيات مشترك ريسك ها استفاده مي شوند. در هر چك ليست ريسك هاي هر بخش را تحت يك عنوان كلي دسته بندي مي كنند . به عنوان مثال مي توان ريسك هاي پروژه در 3 بخش مشتريان، محيط پروژه و پيمانكاران به صورت زير دسته بندي كرد.

بخش محيط پروژه

افزايش هزينه،زمان

كيفيت پايين

اطلاعات ناكافي براي طراحي وتوانايي ساخت

HSE تغييرات آب وهوايي و

بخش پيمانكاران

عملكرد پيمانكاران

تعريف نامناسب پروژه وسازماندهي نامناسب، تخمين نامناسب

نرخ تورم وارز

مصاحبه

مدير پروژه بايد مصاحبه هاي ساخت يافته اي را با متخصصين انجام دهد. اين كار به شناسايي ريسك هاي پروژه كمك شاياني خواهد كرد. در اين روش اطلاعات بصورت رودرو، تلفني ويا از طريق پست الكترونيكي باشد. مصاحبه با افراد داراي تجربه در پروژه هاي مشابه يكامكان بالقوه براي شناسايي ريسك هاي پروژه مي باشد.

تحليل سناريو ، درخت رويدادها، درخت شكست ها

تحليل سناريوي زماني استفاده مي شود كه دامنه احتمالات گسترده باشد. سناريوها بايستي به دقت انتخاب شوند به گونه اي كه بتوانند تمامي حالات ممكن را پوشش دهند. روش هاي طوفان ذهني ودلفي در تحليل مقدماتي سناريوها مفيد واقع مي شوند . تحليل درخت شكست ودرخت رويداد ها كه از تكنيكهاي تحليل تصميم مي باشند بمنظور بازنگري سناريوها مورد استفاده قرار گيرند .تحليل درخت شكست يك روش مهندسي سيستمها براي بيان تركيب منطقي وضعيتها وحالات سيستم هاي مختلف است. در اين روش، با حركت رو به عقب راههاي مختلف ممكن و تناوب آنها بررسي مي شود.

(RBS) ساختار شكست كار ريسك

داده هاي ريسك مي تواند سازماندهي وداراي ساختار شود ؛ بطوريكه بتوان براي ريسك هاي پروژه يك استاندارد مناسب وقابل فهم براي مديريت پروژه آماده نمود . اين فرآيند ساختار شكست ريسك نيز كمك RBS ، كمك مي كند تا فعاليتهاي يك پروژه بصورت كاملاً دقيق شناسايي شوند WBS ناميده مي شود. همان طور كه ( RBS ) مي كند كه ريسك هاي پروژه بصورت كاملاً شفاف شناسايي وتعريف شوند. بعنوان يك فهرست كلي بمنظور پوشش دادن RBS يك ساختار سلسله مراتبي براي ريسك هاي پروژه ارائه مي كند. بالاترين سطح RBS مي تواند بعنوان RBS استفاده كرد. بعلاوه check list ريسك هاي پروژه استفاده مي شود و از پايين ترين سطح آن مي توان بعنوان يك يك ليست ساخت يافته از ريسك هاي شناسايي شده با ديگر روشها استفاده شود. اين قابليت كمك مي كند كه فواصل ونقاط كور در ريسك ديده شده و مورد توجه واقع گردند تا هرگونه دوبار هكاري را نمايان كنند.

ابزارها وروشهاي ديگر

بعضي از ابزارها وروشهايي كه بمنظور شناسايي ريسك بكار مي روند عبارتند از:

پرسشنامه شناسايي ريسك

اين پرسشنامه به اعضاي تيم پروژه در شناسايي ريسك هاي فني وغيرفني پروژه كمك مي كند . پرسشنامه شناسايي ريسك پروژه ،ابزاري مناسب بمنظور به اشتراك گذاشتن دانش افراد كليدي پروژه در دوره عمر پروژه است.

SWOT تحليل

با استفاده از اين روش اعضاي تيم پروژه مي توانند ارزيابي كاملي از فرصتها، تهديدها ونقاط قوت وضعف پروژه بدست آورند.

نمودار اثر

انجمن مهندسی و مدیریت ساخت ایران (ICEMA) Iran construction Engineering management association

يك روش بسيار ساده بمنظور تشريح مساله است با استفاده از اين نمودار بخشهاي مختلف وملزومات پروژه شامل تصميمات ، عدم قطعيت ها واهداف وچگونگي ارتباط آنها با همديگر مشخص مي شود همچنين در اين روش، تاثيرات ريسك ها بر همديگر نشان داده مي شود. اهميت اين روش ، شناسايي نواحي اثر است.