كارگاههای صنعتی ساختمان و محل كار-عملیات مقدماتی گودبرداری و حفاری

بخش اول - عملیات مقدماتی گودبرداری و حفاری

ماده238: قبل ازاینكه عملیاتگودبرداری و حفاری شروعشود، اقدامات زیر باید انجام شود.

الف - زمین مورد نظر از لحاظ استحكام دقیقاً مورد بررسی قرار گیرد.

ب - موقعیت تاسیسات زیرزمینی از قبیل كانالهای فاضلاب، لوله كشی آب، گاز، كابلهای برق، تلفن و غیره كه ممكن است در حین انجام عملیات گودبرداری موجب بروز خطر و حادثه گردند و یا خود دچار خسارت شوند، باید مورد شناسایی قرار گرفته و در صورت لزوم نسبت به تغییر مسیر دائم یا موقت و یا قطع جریان آنها اقدام گردد.

ج - در صورتی كه تغییر مسیر یا قطع جریان تاسیسات مندرج در بند ب امكانپذیر نباشد باید به طرق مقتضی از قبیل نگهداشتن به طور معلق و یا محصور كردن و غیره، نسبت به حفاظت آنها اقدام شود.

د - موانعی از قبیل درخت، تخته سنگ و غیره از زمین مورد نظر خارج گردند.

هـ – در صورتی كه عملیات گودبرداری و حفاری احتمال خطری برای پایداری دیوارها و ساختمانهای مجاور در برداشته باشد، باید از طریق نصب شمع، سپر و مهارهای مناسب و رعایت فاصله مناسب و ایمن گودبرداری و در صورت لزوم با اجرای سازههای نگهبان قبل از شروع عملیات، ایمنی و پایداری آنها تامین گردد.

بخش دوم - اصول كلی گودبرداری و حفاری

ماده 239: اگر در مجاورت محل گودبرداری و حفاری كارگرانی مشغول به كار دیگری باشند، باید اقدامات احتیاطی برای ایمنی آنان به عمل آید.

ماده 240: دیوارههای هر گودبرداری كه عمق آن بیش از 120 سانتیمتر بوده و احتمال خطر ریزش وجود داشته باشد، باید به وسیله نصب شمع، سپر و مهارهای محكم و مناسب حفاظت گردد، مگر آنكه دیوارهها دارای شیب مناسب (كمتر از زاویه پایدار شیب خاكریزی) باشند.

ماده 241: در مواردی كه عملیات گودبرداری و حفاری در مجاورت خطوط راه آهن، بزرگراهها و یا مراكز و تاسیساتی كه تولید ارتعاش مینماید، انجام شود باید تدابیر احتیاطی از قبیل نصب شمع، سپر و مهارهای مناسب برای جلوگیری از خطر ریزش اتخاذ گردد.

ماده 242: مصالح حاصل از گودبرداری و حفاری نباید به فاصله كمتر از نیم متر از لبه گود ریخته شود. همچنین این مصالح نباید در پیاده روها و معابر عمومی به نحوی انباشته شود كه مانع عبور و مرور گردد.

ماده 243: دیوارههای محل گودبرداری و حفاری در موارد ذیل باید دقیقاً مورد بررسی و بازدید قرار گرفته و در نقاطی كه خطر ریزش بوجود آمده است، وسایل ایمنی نصب و یا نسبت به تقویت آنها اقدام گردد.

الف - بعد از یك وقفه 24 ساعته یا بیشتر در كار.

ب - بعد از هرگونه عملیات انفجاری.

ج - بعد از ریزشهای ناگهانی.

د - بعد از صدمات اساسی به مهارها.

هـ – بعد از یخبندانهای شدید.

و – بعد از بارانهای شدید.

ماده 244: در محلهایی كه احتمال سقوط اشیاء به محل گودبرداری و حفاری وجود دارد، باید موانع حفاظتی برای جلوگیری از وارد شدن آسیب به كارگران پیشبینی گردد. همچنین برای پیشگیری از سقوط كارگران و افراد عابر به داخل محل گودبرداری و حفاری نیز باید اقدامات احتیاطی از قبیل محصور كردن محوطه گودبرداری، نصب نردهها، موانع، وسایل كنترل مسیر، علایم هشدار دهنده و غیره انجام شود.

ماده 245: شبها در كلیه معابر و پیادهروهای اطراف محوطه گودبرداری و حفاری باید روشنایی كافی تامین شود و همچنین علایم هشدار دهنده شبانه از قبیل چراغهای احتیاط، تابلوهای شبرنگ و غیره در اطراف منطقه محصور شده نصب گردد، به طوری كه كلیه عابران و رانندگان وسایل نقلیه از فاصله كافی و به موقع متوجه خطر گردند.

ماده 246: قبل از قراردادن ماشین آلات و وسایل مكانیكی از قبیل جرثقیل، بیل مكانیكی، كامیون و غیره و یا انباشتن خاكهای حاصل از گودبرداری و حفاری و مصالح ساختمانی در نزدیكی لبههای گود، باید شمع، سپر و مهارهای لازم جهت افزایش مقاومت در مقابل بارهای اضافی در دیواره گود نصب گردد.

ماده 247: در صورتی كه از وسایل بالابر برای حمل خاك و مواد حاصل از گودبرداری و حفاری استفاده شود، باید پایههای این وسایل به طور محكم و مطمئن نصب گردیده و خاك و مواد مذكور نیز باید با محفظههای ایمن و مطمئن بالا آورده شود.

ماده 248: هرگاه دیواری جهت حفاظت یكی از دیوارههای گودبرداری مورد استفاده قرار گیرد باید به وسیله مهارهای لازم پایداری آن تامین شود.

ماده249: درصورتی كه ازموتورهای احتراق داخلی درداخل گود استفاده شود، باید با اتخاذ تدابیر فنی، گازهای حاصله از كار موتور به طور موثر از منطقه كار كارگران تخلیه گردد.

ماده 250: چنانچه وضعیت گود یا شیار به نحوی است كه روشنایی كافی با نور طبیعی تامین نمیشود باید جهت جلوگیری از حوادث ناشی از فقدان روشنایی، از منابع نور مصنوعی استفاده شود.

ماده 251: درصورتی كه احتمال نشت و تجمع گازهای سمی و خطرناك در داخل كانال وجود داشته باشد باید با اتخاذ تدابیر فنی و نصب وسایل تهویه، هوای منطقه تنفسی كارگران به طور موثر تهویه گردد. همچنین در صورت تجمع آب در كانال باید نسبت به تخلیه آن اقدام شود.

ماده 252: درمواردی كه حفاری در زیر پیاده روها ضروری باشد، باید جهت پیشگیری از خطر ریزش اقدامات احتیاطی از قبیل نصب مهارهای مناسب با استقامت كافی انجام و با نصب موانع، نردهها و علایم هشداردهنده، منطقه خطر به طور كلی محصور و از عبور و مرور افراد جلوگیری به عمل آید.

ماده 253: در گودها و شیارهایی كه عمق آنها از یك متر بیشتر باشد، نباید كارگران را به تنهایی به كار گمارد.

ماده254: درحفاری با بیل و كلنگ بایدكارگران بهفاصله كافی ازیكدیگر بهكارگمارده شوند.

ماده 255: در شیارهای عمیق و طولانی كه عمق آنها بیش از یك متر باشد، باید به ازاء حداكثر هر سی متر طول، یك نردبان كار گذارده شود. لبه بالایی نردبان باید تا حدود یك متر بالاتر از لبه شیار ادامه داشته باشد.

بخش سوم - راههای ورود و خروج به محل گودبرداری و حفاری

ماده 256: برای رفت و آمد كارگران به محل گودبرداری باید راههای ورودی و خروجی مناسب و ایمن در نظر گرفته شود. در محل گودهایی كه عمق آن بیش از 6 متر باشد، باید برای هر شش متر یك سكو یا پاگرد برای نردبانها، پلهها و راههای شیب دار پیشبینی گردد. این سكوها یا پاگردها و همچنین راههای شیب دار و پلكانها باید به وسیله نردههای مناسب محافظت شوند.

ماده 257: عرض معابر و راههای شیب دار ویژه وسایل نقلیه نباید كمتر از چهارمتر باشد و در طرفین آن باید موانع محكم و مناسبی نصب گردد. در صورتی كه این حفاظ از چوب ساخته شود. قطر آن نباید از بیست سانتیمتر كمتر باشد.

ماده 258: در محل گودبرداری باید یك نفر نگهبان مسئول نظارت بر ورود و خروج كامیونها و ماشینآلات سنگین باشد و نیز برای آگاهی كارگران و سایر افراد، علایم هشداردهنده در معبر ورود و خروج كامیونها و ماشین آلات مذكور نصب گردد.

ماده 259: راههای شیب دار و معابری كه در زمینهای سخت (بدون استفاده از تختههای چوبی) ساخته میشود باید بدون پستی و بلندی و ناهمواری باشد.

ماده 260: افرادی كه در عملیات گودبرداری و حفاری بكار گرفته میشوند، باید دارای تجربه كافی بوده و همچنین افراد ذیصلاح بر كار آنان نظارت نمایند.

بخش چهارم – حفر چاههای آب و فاضلاب با وسایل دستی

ماده 261: كلیه پیمانكاران چاه كن باید دارای وسایل و ابزار كار سالم و بدون نقص و همچنین وسایل حفاظت فردی طبق ضوابط آیین نامه حفاظتی حفر چاههای دستی و آیین نامه وسایل حفاظت انفرادی، به ویژه كلاه ایمنی، پمپ هوادهی، چكمه لاستیكی، كمربند ایمنی و طناب نجات باشند و این وسایل را در اختیار كارگران خود قرار داده و در مورد كاربرد صحیح آن نظارت نمایند.

ماده 262: افرادی كه در عملیات حفر چاههای آب و فاضلاب بكار گرفته میu200dشوند، باید دارای تجربه كافی در این امر بوده و پیمانكاران مربوطه بر كار آنان نظارت نمایند.

ماده 263: در انتخاب محل حفر چاه فاضلاب باید موقعیت چاههای فاضلاب قدیمی مورد توجه قرار گرفته و فاصله چاه جدید با چاه قدیم با نظر مهندس ناظر و صاحب كار و یا پیمانكار اصلی صاحب كار به اندازهای درنظر گرفته شود كه خطر ریزش و مرتبط شدن خودبخود دو چاه وجود نداشته باشد و یا قبل از شروع حفاری، نسبت به تخلیه چاه فاضلاب قدیمی و پر كردن آن با خاك و شفته یا مصالح مناسب دیگر اقدام گردد.

ماده 264: در هر مرتبه ورود مقنی به چاه، باید بررسی لازم از نظر وجود گازهای سمی و خطرناك و همچنین كمبود اكسیژن بعمل آید.

ماده 265: برای پیشگیری از خطرات و عوارض مربوط به كمبود اكسیژن و وجود گازهای زیان آور و خطرناك، باید به وسیله پمپ هوادهی نسبت به تهویه هوای چاه اقدام گردد و چنانچه شرایط كار به نحوی باشد كه اقدام فوق كافی و موثر نباشد، باید كارگر مقنی به ماسك تنفسی با هوای فشرده و لوله خرطومی مجهز گردد.

ماده 266: مقنی قبل از ورود به چاه باید طناب نجات و كمربند ایمنی را به خود بسته و انتهای آزاد طناب نجات را در بالای چاه در نقطه ثابتی محكم نموده باشد.

ماده 267: پس از خاتمه كار روزانه، دهانه چاه باید به وسیله صفحات محكم، مقاوم و مناسب به نحو ایمن پوشانده شده و علامت گذاری شود.

ماده 268: دهانه چاه باید به عمق حداقل 5/1 متر با آجر و ملات سیمان طوقه چینی شده و در خاتمه عملیات طوری مسدود و پوشانده شود كه مقاومت كافی در برابر بارهای وارده و نیز عوامل جوی داشته باشد، همچنین در زمینهایی كه خاك دستی ریخته شده باشد، عمل طوقه چینی باید بعد از برداشتن خاك دستی انجام شود.

ماده 269: لولههای فاضلاب باید از طریق گلدان به چاه مرتبط گردند. همچنین گلدان باید دارای استحكام كافی بوده و نحوه استقرار آن در دهانه چاه به نحوی باشد كه بتواند فاضلاب را به طور عمودی و در امتداد محور استوانه چاه هدایت و از ریزش آب به دیواره چاه جلوگیری نماید.

ماده 270: چنانچه دهانه چاه دارای درب باشد، این درب باید مجهز به قفل و بست مناسب و مطمئن باشد.

ماده271: برای هرنوع چاه اعم از آب یا فاضلاب باید لولههواكش مناسب پیشبینی شود.

ماده 272: محل چاه باید در نقشه نهایی ساختمان دقیقاً مشخص باشد. همچنین در خاتمه عملیات ساختمانی برروی محلاحداث یا پوشش دهانهچاه نیزبایدعلایممشخصه نصب گردد.

ماده 273: در عملیات حفر چاه با وسایل دستی، باید علاوه بر موارد فوق، مفاد آیین نامه و مقررات حفاظتی حفر چاههای دستی نیز رعایت گردد.

انجمن مهندسی و مدیریت ساخت ایران (ICEMA) Iran Construction Engineering Management Association