توجه به سيستمxadهاي کنترل پروژه، ضرورتي در توسعة کشور

توجه به سيستمxadهاي کنترل پروژه، ضرورتي در توسعة کشور

اسماعيل کفايتي

هدف مهم و کار اصلي سيستمxadهاي برنامهxadريزي و کنترل (يا نظارت) پروژه، دستxadيابي به هدفxadهاي برنامه، طرح و پروژه است. اين هدف از راه بهينهxadنمودن مدت زمان، هزينة اجرا و کيفيت نتايج پيش بيني شده يا مورد انتظار پروژهxadها پيگيري ميxadشود. بدين جهت، اين سيستمxadها ابزاري مؤثر و کارآمد براي مديريت برنامه، طرح و پروژه است.
بخش دولتي، بهxadويژه در کشورهاي در حال توسعه، از راه اجراي طرحxadها و پروژهxadهاي مختلف، نقش مؤثري را در اقتصاد کشور ايفا ميxadکند. طرحxadها و پروژهxadها در اين کشورها، همچون چرخxadهايي براي تحرک ماشين رشد و توسعه اقتصادي- اجتماعي بهxadشمار ميxadآيند.
شناخت يکايک منابع کشور و اولويت آنها نسبت به يکديگر و استفاده بهينه از آنها، موجب دستيابي کامل و بهينه به هدفxadها و آرمانxadهاي تعيين شده، تسريع حرکت فرآيند توسعه و سلامتي ساخت و روان نظام اقتصادي کشور خواهد شد. از اين رو، کشورهايي که در فرايند پرشتاب تحول نظام اقتصادي- اجتماعي، به اين حقايق و آگاهيxadها دست يافته اند، نهxadتنها وقت (زمان) بلکه ساير منابع (نيروي انساني، تجهيزات، ماشينxadآلات، مواد اوليه و مصالح، پول، سرمايه و طبيعت) نيز براي آنها ارزشمند شده است و براي حفظ موقعيت اقتصادي و ارتقا و بهبود آنها به تهيه و توسعة روشxadها و سيستمxadهاي بهينهxadسازي منابع، و از همه مهمتر بهرهxadبرداري از آنها، نياز حياتي داشتهxadاند.
بيxadترديد همه سازمانxadها و مؤسسات مختلف دولتي و خصوصي، در فرايند پيچيدة تحول نظام اقتصادي- اجتماعي و نيز در اجراي طرحxadها و پروژهxadهاي خود، سرانجام به مرحلهxadاي قدم خواهند گذاشت که در اين مرحله، اهميت، نقش و آثار مديريت ثمربخش و کارآمد منابع سازماني مؤسسه، بهxadويژه در اجراي برنامهxadها، طرحxadها و پروژهxadها، آشکار خواهد گشت و در شناخت مباني و مفاهيم آن و استفادة درست و کامل از يافتهxadها و باورهاي خود کوشش خواهند کرد.
در ايران، در زمينة معرفي و گسترش مباني و مفاهيم مديريت و تا حدودي مديريت پروژه و سيستمxadهاي برنامهxadريزي و کنترل پروژه، کوششxadها و تلاشxadهاي ارزندهxadاي انجام شده است. اما به دلايل متعدد کار بهينهxadسازي استفاده از منابع، به ويژه مفاهيم مديريت و برنامهxadريزي و کنترل پروژه، گسترش و توسعه مناسب را نيافته است، از جمله اين دلايل ميxadتوان به موارد زير اشاره کرد:
1- ناآشنايي مديران طرحxadها و پروژهxadها با مسؤليتxadها و وظايف خود.
2- نبود سيستم ارزيابي عملکرد طرحxadها و پروژهxadها.
3- نبود سيستم ارزيابي مديران
4- انتشار و توزيع محدود جزوات و کتابxadها.
5- يکپارچه نبودن مباحث ارائه شده در آنها.
با مروري کوتاه بر موافقتxadنامهxadها، گزارشxadهاي پيشرفت و اطلاعات عملکرد زماني و مالي برنامهxadها، طرحxadها و پروژهxadهاي بخش دولتي، به سهولت ميxadتوان نبود، ضعف و عدم کارايي مديريت، به معناي اعم کلمه، و مديريت پروژه، به معناي اخص کلمه را در برنامه ريزي و اجراي اين برنامهxadها، طرحxadها و پروژهxadها شاهد بود.
هرچه بر فوايد، مزايا، اهميت و ضرورت ايجاد و ساخت سيستمxadهاي برنامهxadريزي و نظارت (ياکنترل) پروژه و بهرهxadبرداري از آنها در مديريت برنامهxadها، طرحxadها و پروژهxadهاي کشور بيشتر تأکيد شود و اقدامات و کوششxadهاي لازم در اين زمينه تقويت و گسترش يابد، امکان توسعه، رشد و ميزان موفقيت و ثمربخشي اين سيستمxadها بيشتر خواهد شد. اهميت و ضرورت استفاده از سيستم برنامه ريزي و نظارت پروژه در هر سازمان، بستگي دارد:
اولاً: به اهميت و اولويت پروژه در تأمين هدفxadها و مأموريتxadهاي آن سازمان
ثانياً: به اهميت و ضرورت مديريت کارآمد و ثمربخش آن، و در واقع به اهميت برنامهxadريزي و نظارت در نظام برنامهxadريزي، نظام اجرايي و نظام نظارت در کشور و در يک کلام به اهميت و ضرورت مقوله استفادة بهينه از منابع در نظام اقتصادي کشور.
پروژهxadها، از عوامل مؤثر توسعه و رشد اقتصادي- اجتماعي، بهxadويژه در کشورهاي توسعه نيافته و در حال توسعه ميxadباشند و همچنين در بخش خصوصي، ابزاري اساسي براي تأمين سودآوري به شمار ميxadروند. سيستم برنامهxadريزي و کنترل پروژه، ابزار و وسيلهxadاي در دست مديران پروژه است تا وظايف خود را در برابر مسئوليتxadهاي بر آمده از نقش مديريت پروژه بهxadخوبي انجام دهند.

انجمن مهندسی و مدیریت ساخت ایران (ICEMA) Iran Construction Engineering Management Association

پروژه و مديريت پروژه، موضوعات و مقولهxadهايي هستند که با يکديگر و همچنين با سيستم برنامه ريزي و کنترل پروژه مرتبط و همبسته بوده و مقدّم بر آن هستند.