مديريت ريسک پروژه

پروژهها معمولاً در معرض موارد عدم اطمينان بسياري قرار دارند كه همراه با افزايش ابعاد، هزينه و مدت اجراي پروژهها، تأثير عدم اطمينان نيز بر آنها افزايش مييابد. وجود عدم اطمينان و به تبع آن، ريسك پروژه، موجب كاهش بهرهوري نهايي ناشي از سرمايهگذاري در پروژه گشته و بر اهداف و موفقيت آن تأثير بسزايي ميگذارد. به عبارت ديگر، عدم مديريت ريسكها در پروژه، موجب عدم بهرهبرداري از سرمايههاي موجود و كند شدن روند توسعه پروژه جديد ميشود. از آنجايي كه قبول ريسكهاي غير لازم، در اكثر موارد منجر به كاهش كيفيت پروژه، تاخير در پايان آن و افزايش هزينه پروژه ميگردد، مديريت ريسك پروژه بايد بصورت يك مسئوليت شناخته شدة مديريت درآيد .
ريسك پروژه، رويداد يا وضعيتي غير قطعي است كه در صورت وقوع، اثري مثبت يا منفي بر اهداف پروژه ميگذارد. هر ريسك، داراي يك علت است و در صورت وقوع، يك پيامد به همراه دارد.
مديريت ريسك پروژه، فرآيندي سيستماتيك جهت شناسايي، تجزيه و تحليل و واكنش نسبت به ريسك پروژه است كه هدف از آن، بيشينه نمودن نتايج وقايع مثبت و كمينه كردن احتمال وقوع يا اثر پيامدهاي ناگوار بر اهداف پروژه است. شماي كلي فرايندهاي اصلي مديريت ريسك پروژه عبارتند از:
1- برنامه ريزي مديريت ريسك: اتخاذ تصميم و تدوين برنامه ريسك و روش اجراي آن است.
2- شناسايي ريسك : تعيين ريسك هاي موثر بر پروژه، تعيين مشخصه هاي هر يك از آنها و مستندسازي است.
3- تجزيه و تحليل كيفي ريسك: انجام تجزيه و تحليل كيفي انواع ريسك و تبيين اثر آنها بر اهداف پروژه است.
4- تجزيه و تحليل كمي ريسك: اندازه گيري احتمال وقوع و پيامدهاي انواع ريسك و تبيين اثر آنها بر اهداف پروژه است.
5- برنامه ريزي واكنش به ريسك: تهيه دستورالعمل ها و تدوين تكنيك هاي لازم در افزايش فرصت ها و كاهش تهديدها در نيل به اهداف پروژه است.
6- پيگيري و كنترل ريسك: پيگيري ريسك باقيمانده، شناسايي و تعيين ريسك جديد، اجراي برنامه هاي كاهش ريسك و ارزيابي اثربخشي آنها در طول چرخه عمر پروژه است.

شناسائي ريسك:
شناسائي ريسك عبارت است از فرآيند تشخيص، طبقهبندي و سازماندهي تمامي ريسكهايي كه ممكن است بر پروژه اثر سوء بگذارند. چنين ريسكهايي را ميتوان بر حسب منبع يا علت، دستهبندي كرد و بر حسب توانايي در ارائه پاسخ مؤثر، سازماندهي نمود.
روش هاي شناسائي عوامل ريسك
پرسشنامه – مصاحبه فردي – همفكري گروهي – پروژه هاي مشابه

تجزيه و تحليل ريسك
تجزيه و تحليل ريسك، عبارت است از آزمون رياضي تاثير ريسكهاي مجزا، كه دربرگيرنده تعيين چگونگي شدت، احتمال و حساسيت، نسبت به تغييرات در متغيرهاي وابسته در چرخه حيات پروژه مي باشد. براي اينكه آناليز مزبور كامل باشد، بايد قبل از اجراي پروژه، تحقيقي در مورد وضعيت فعلي آن صورت گيرد.
اهداف تجزيه و تحليل ريسك:
1 ) اهميت نسبي ريسكهاي شناسائي شده را نشان مي دهد و آنها را بر حسب اولويت هر يك از لحاظ تأثيري كه بر ساختار مالي و عملياتي سازمان برجاي مي گذارند، طبقه بندي ميكند.
2 ) اطلاعات لازم براي تصميمگيري در مورد روش پاسخگويي به ريسك را ارائه ميدهد.
مراحل تجزيه و تحليل ريسك:
تجزيه و تحليل ريسك در سه مرحله انجام ميگيرد.
1 ) جمع آوري اطلاعات ( كه بيشترين مقدار آن در قسمت شناسايي ريسك تأمين گرديده است )
2 ) تهيه مدل: براي تجزيه و تحليل ريسك از مدلهاي آماري و روشهاي سيستماتيك زير ميتوان استفاده كرد:

انجمن مهندسی و مدیریت ساخت ایران (ICEMA) Iran Construction Engineering Management Association

· روش شبيه سازي مونت كارلو Mont carlo simulation
· روش دياگرام نفوذ (تأثير) Influence Diagram
· روش مجموعه هاي فازي Fuzzy sets
· روش تجزيه و تحليل سلسله مراتب Analytical hierarchy process (AHP))
· روش آناليز حساسيت Sensitivity Analysis
· روش آناليز احتمالي Probability Analysis
3 ) ارزيابي اثرات بالقوه ريسك روي پروژه