مهم ترین چالش های موجود در تامین تجهیزات پروژه های بزرگ وزیر بنایی

اجرای پروژه های بزرگ و زیربنایی از كليدي ترين پشتوانه هاي رشد و شكوفايي اقتصاد هر كشور بشمار آمده و توسعه آنها به طريق مختلف پتانسيل افزايش سـطح درآمـد كـشورها را بوجـود می آورد.

به عنوان مثال در خصوص پروژه های بزرگ نفت و گاز اين صنايع با شكوفايي خود درآمد هنگفتي را خارج از توليد ارزش افـزودة بخشهاي اقتصادي در اختيار جامعه قرار مي دهند . دوم؛ توسعه آنهـا بـستري بـراي افـزايش ارزش افزوده و تحولات تكنولوژيكي ساير بخشها و بويژه بخش صنعت را فراهم مي آورد . سوم؛ توسـعه آنها ناگزير در گرو ر شد مهارتها و توانمنديهاي علمي و فني نيروي انـساني اسـت و ارتقـاء سـطح دانش بخودي خود موجبات افزايش درآمد جامعه را بوجود مي آورد.

این پروژه های عظیم غالباٌ به روش EPC مدیریت می شوند که در میان هزینه های سه بخش اصلی پروژه، سهم مهندسی حدود پنج درصد سهم تامین تجهیزات پروژه بیش از شصت درصد و سهم ساخت غالبا حدود سی و پنج درصد هزینه های پروژه می باشد. لذا بهينه سازي عملكرد و توسعه پروژه های بزرگ و زیربنایی بويژه با توجه به محدوديت منابع مـالي كشور در گرو تامين بهنگام طيف بسيار گسترده اي از كالاها و تجهيزات مورد نيـاز این گونه پروژه هاسـت . تـامين داخلي كالاها و تجهيزات فوق از يك طرف فرصتي استثنايي براي افزايش ارزش افزوده و اعـتلاي بخش صنعت بوجود آورده و از طرفي ديگر با توجه به چالشهاي درونی و بیرونی موجود تحديدي جـدي فـراروي هزينه ها و اتمام بهنگام پروژه هاي عظيم ملي قرارداده است. آگاهي از چالشهاي پيش روي پـروژه هاي بزرگ در تامين داخلي كالاها و تجهيزات نخستين گام در تـدوين سـاز و كارهـاي لازم بـراي كاهش اين تهديدها محسوب مي شود .

مهمترین چالش هاي مطرح در بحث ساخت داخل و تجهيزات را مي توان به دو دسته چالشهاي ناشي از عوامل دروني و چالشهاي ناشي از عوامل بيروني تقسيم نمود . چالشهاي ناشي از عوامل دروني آندسته از چالشها را شامل مي شوند كه با دور انديشي و اتخاذ سياستهاي درست تیم پروژه و نهادهاي اصلي دخيل در اجراي پروژه تحت كنترل مستقيم قرار مي گيرند .

چالشهاي ناشي از عوامل بروني آندسته از چالشهايي را شامل مي شوند كه تحت كنترل مستقيم نهادهاي اصلي دخيل در اجراي پروژه قرار نمي گيرند بلکه در گرو اتخاد سیاستهای صحیح حاکمیتی و دولتی در تسهیل تدارکات پروژه و توسعه کشور است

مهمترین سرفصل چالشهاي ناشي از عوامل دروني را مي توان به مواردي چون فقدان نظام مناسب تامين و تدارك، توجه ناكافي به ارزيابي صحيح سازندگان، برآورد نادرست احجام كاري، توجه ناكافي به گشايش اعتبار در تامين مواد اوليه لازم، تعدد سطوح تصميم گير موازي، ضعف دانش مديريت پروژه، عدم مميزي و اجراي اقدامات اصلاحي دوره اي، ضعف در ارتباطات و هماهنگي، ضعف در مستند سازي، توجه ناكافي به سرمايه گذاري در ارتقاء فناوري ، توجه ناكافي به معيارهاي كيفي و برنامه زمانبندي ، ساختار مديريت دولتي و عدم تلاش براي شناخت و استفاد ه از تجربيات ساير سازندگان موفق اشاره نمود.

و در حال حاضر از مهمترین سرفصلهای چالشهاي ناشي از عوامل بروني تامین تجهیزات پروژه را مي توان به بحث تحریم و فشار روز افزون فلج کننده موجود در تامین تجهیزات ، بي ثباتي و تغيير غير منتظره شرايط بازار، تغييرات غير منتظره نرخ تبديل ارزهاي مختلف، ناكارآمدي و عدم شفافيت برخي از قوانين (نظير قوانين مرتبط با ترخيص كالاها و مواد)، ضعف ساختار حمل و نقل كشور، پشتيباني ناكافي سيستم بانكي و تاثير گذاري سایر شرايط سياسي را مورد اشاره قرار داد.

مسائل سياسي در مقاطعي باعث بلوكه شدن مواد اوليه، عدم گشايش به موقع اعتبارات اسنادي و عدم همكاري بانك هاي خارجي مي گردد . كليه اين موارد از كنترل مستقيم تیم پروژه و سازندگان داخلي خارج بوده و آنان را در عدم مزيت قرار مي دهد.

اتخاذ سیاستهای صحیح و عالمانه از سوی حاکمیت و دولت و بازنگری و اصلاح جدی در رویه های موجود به رفع چالشهای برونی تامین تدارکات پروژه انجامیده که فوری ترین ثمره این بازنگری ها نه صرفاٌ تسهیل در تامین تجهیزات پروژه بل تامین منافع ملی ملت ایران خواهد بود.

انجمن مهندسی و مدیریت ساخت ایران (ICEMA) Iran Construction Engineering Management Association

مجيد فراهاني