کنترل پروژه نفت (Control of oil projects)

کنترل پروژه نفت

برای اینکه به اهمیت کنترل پروژه نفت از منظر شرکت ها و سازمانهای مرتبط با صنعت نفت بپردازیم مناسب است به گزیده ای از مطالب مرتبط با این بخش در تارنما های اینترنتی مرتبط با این مجموعه ها بپردازیم :

“اداره برنامه ریزی و کنترل طرح ها : اين مديريت در سطح كلان سازمان ما به ارائه طيف وسيعي از خدمات مي پردازد كه از جمله آنها مي توان به برنامه ريزي و مديريت استراتژيك و کنترل پروژه نفت در شركت نفت و گاز پارس به منظور نيل به اهداف كلان سازماني در چشم اندازهاي كوتاه و بلند مدت اشاره نمود.

اين مديريت در طول چرخه حيات يك طرح نيز از جايگاه ويژه اي برخوردار مي باشد. به گونه اي كه در مراحل اوليه شكل گيري طرحها و پروژه ها رسالت امكان پذيري، ارزيابي اقتصادي، مشاركت در تامين منابع مالي و پيش بيني بودجه هاي سرمايه اي را به عهده داشته و در حين اجراي طرح ها نيز وظيفه پياده سازي سيستم يكپارچه برنامه ريزي و كنترل زمان، هزينه و كيفيت را به انجام مي رساند.

با توجه به مشترك بودن ميدان گازي پارس جنوبي، انجام مطالعات كلان مخزني و نظارت بر برداشت صيانتي از ميادين در اختيار شركت، تهيه گزارشات بهره وري و عملكرد شركت نيز از ساير رسالت هاي سازماني اين مديريت محسوب مي شوند. با توجه به جايگاه بي بديل شركت نفت و گاز پارس در تامين انرژي در سطح داخلي و بين المللي، تهيه گزارشات رسمي و كليه آمار و اطلاعات مربوط به توليد جهت ارائه به مجموعه داخلي شركت ملي نفت ايران و ساير ارگانهاي داخلي و خارجي از حساسيت خاصي برخوردار مي باشد، كه اين مهم نيز بر عهده اين مديريت مي باشد. اين مديريت همچنين متولي تكنولوژي اطلاعات و خدمات رايانه اي در سطح سازمان مي باشد كه با توجه به گستردگي جغرافيايي واحدهاي اجرايي و ستادي شركت در خشكي و فراساحل از اهميت ويژه اي برخوردار مي باشد.(۱)

در سازمان دیگری شما میتوانید با ادارات و مجموعه های متعدد دیگری که در پروژه های نفتی آن به برنامه ریزی و کنترل پروژه می پردازند به شرح ذیل مرور کنید:

اداره برنامه ريزي و كنترل طرح ها

اداره برنامه ريزي و كنترل طرحها با استخراج خط مشي ها و اهداف كلان وزارت نفت و شركت ملي نفت ايران از مصوبات و دستورالعمل هاي هيئت مديره و مديريت برنامه ريزي تلفيقي شركت ملي نفت ايران وظيفه تدوين و بازنگري برنامه هاي طرح اكتشاف نفت وگاز در قالب برنامه هاي بيست ساله ، پنج ساله و سالانه و همچنين برآورد و تخصيص بودجه مورد نياز پروژه ها و زير پروژه ها و تدوين موافقتنامه طرح اكتشاف نفت و گاز و تحليل و آناليزفني و اقتصادي كليه پروژه هاي اكتشافي و تهيه گزارشات مطالعات اقتصادي از ميادين كشف شده نفت و گاز را بر عهده دارد .

اداره برنامه ريزي و كنترل طرحها از سه واحد تخصصي ، برنامه ريزي و تخصص منابع، كنترل طرحها و بررسي هاي فني واقتصادي تشكيل گرديده است.

واحد برنامه ريزي و تخصيص منابع :

اين واحد وظيفه تهيه برنامه هاي بيست ساله ، پنج ساله ، ساليانه و برآورد بودجه و تخصيص آن و منابع پروژه هاي اكتشافي و همچنين كنترل طرح اكتشاف نفت و گاز و انطباق عملكردها و مقايسه آن با برنامه هاي ساليانه و پنج ساله و تهيه گزارشات ادواري را برعهده دارد . علاوه بر اين تهيه و تنظيم موافقتنامه طرح اكتشاف نفت و گاز در قالب برنامه هاي پنج ساله و ساليانه و اخذ تاييديه و مصوبات از برنامه ريزي تلفيقي و هيئت مديره شركت ملي نفت ايران برعهده اين واحد ميباشد.

فعاليتهاي واحد كنترل طرح ها:

۱-پياده سازي سيستم مديريت پروژه سازماني (EPM)

به منظور برنامه ريزي و كنترل پروژه هاي مديريت اكتشاف نرم افزار Project Server: 2010 در بستر سازماني Sharepoint 2010 در مديريت اكتشاف مستقر گرديده است. در اين زمينه اقدامات زير انجام مي شود:

• تهيه ساختار شكست كار پروژه هاي مديريت اكتشاف شامل پروژه هاي حفاري و آزمايش چاهها، ژئوفيزيك، زمين شناسي، مطالعات و تحقيقات زمين شناسي و ژئو شيمي ، مهندسي ساختمان و پژوهش و فناوري
• تهيه ساختار شكست هزينه هاي پروژه هاي مديريت اكتشاف شامل پروژه هاي مديريت اكتشاف شامل پروژه هاي حفاري و آزمايش چاهها، ژئوفيزيك، زمين شناسي، مطالعات و تحقيقات زمين شناسي و ژئو شيمي ، مهندسي ساختمان و پژوهش و فناوري
• تعيين ضرايب وزني پروژه ها در طرح اكتشاف و ضرايب وزني فعاليتهاي پروژه ها
• تهيه برنامه زمان بندي كليه پروژه هاي حفاري و آزمايش چاهها، ژئوفيزيك، زمين شناسي، مطالعات و تحقيقات زمين شناسي و ژئو شيمي ، مهندسي ساختمان و پژوهش و فناوري و بازنگري آنها در مواقع لزوم
• تهيه خط مبنا از برنامه هاي اوليه و تجديد نظر شده كليه پروژه هاي حفاري و آزمايش چاهها، ژئوفيزيك، زمين شناسي، مطالعات و تحقيقات زمين شناسي و ژئو شيمي ، مهندسي ساختمان و پژوهش و فناوري
• پايش پروژه ها و بررسي وضعيت پيشرفت زماني و مالي پروژه ها و مقايسه آنها با خط مبنا
• پيش بيني زماني و هزينه اي براي روزهاي باقيمانده پروژه جهت مديريت بهتر منابع
• پيش بيني تجهيزات، مواد و مايحتاج پروژه ها در مدت باقيمانده پروژه
• تهيه گزارشات ماهانه از وضعيت پيشرفت كليه پروژه ها
• تهيه گزارشات فاز به فاز پروژه هاي حفاري و آزمايش چاهها شامل جزئيات منابع مصرفي، زمان و هزينه ها ايجاد پورتال سازماني مديريت پروژه براي هر دسته از پروژه ها شامل آخرين اخبار پروژه ها، مستندات پروژه ها، وقايع، ريسكها و شاخص هاي كليدي عملكرد

۲- پياده سازي سيستم اطلاعاتي داده هاي حفاري

به منظور تجزيه و تحليل اطلاعات پروژه ها و فراهم كردن امكان مقايسه عملكرد پروژه ها و تعيين شاخص هاي عملكردي براي پيش بيني هاي آتي، بانك اطلاعاتي تحت وب پروژه هاي حفاري ايجاد گرديده و بانك اطلاعاتي ساير پروژه ها در دست اقدام است. در اين زمينه اقدامات زير انجام مي شود:

• طراحي و پياده سازي پورتال سازماني و سيستم اطلاعاتي پروژه هاي حفاري با استفاده از شيرپوينت ۲۰۱۰
• تغذيه روزانه اطلاعات حفاري در سيستم اطلاعاتي
• تغذيه اطلاعات و تصميمات متخذه در جلسات حفاري در سيستم اطلاعاتي
• دريافت گزارشات تحليلي از جزئيات زمان هاي حفاري شامل زمان هاي عمليات، انتظار ، تعميرات و غيره
• دريافت گزارش از مواد مصرفي، تجهيزات مورد استفاده و خدمات
• تهيه گزارشات تحليلي، فاز به فاز و پروژه به پروژه

۳- طراحي سيستم ذخيره سازي اطلاعات صورت وضعيت ها

به منظور به روز رساني اطلاعات هزينه اي پروژه ها و محاسبه قيمت تمام شده پروژه ها، سيستم ذخيره سازي اطلاعات صورت وضعيت ها در اداره برنامه ريزي راه اندازي شده است.

۴- تهيه گزارشات مقايسه اي مديريتي از عملكرد و دستاوردهاي مديريت اكتشاف

به منظور معرفي دستاوردهاي مديريت اكتشاف به لحاظ ميزان و چگونگي كشف منابع هيدروكربوري و انجام مقايسات دوره اي و انجام مقايسات برنامه و عملكرد و همچنين محاسبة شاخص هاي عملكردي فني و مالي نظير نرخ موفقيت، نرخ جايگزيني اكتشاف، هزينه اكتشاف معادل يك بشكه نفت خام، ارزش اقتصادي حاصله و …. در طي ادوار گذشته “گزارش عملكرد مديريت اكتشاف طي برنامه هاي ۵ ساله تا كنون ” تهيه و بروزرساني مي گردد.

واحد ارزيابي اقتصادي و فني طرحها:

• ارزيابي اقتصادي و فني برنامه هاي پيشنهادي مربوط به پروژه هاي اكتشافي نظير پروژه هاي حفاري، ژئوفيزيك، زمين شناسي و … و بررسي تطابق آنها با طرح اكتشاف.
• مطالعه و بررسي پرونده هاي اكتشافي در حال اجراء از منظر فني و اقتصادي به منظور تطابق آنها با اهداف از پيش تعيين شده و ارائه كارهاي اصلاحي.
• استفاده از بانك اطلاعاتي پروژه هاي اكتشافي قبلي و تجزيه و تحليل فني و اقتصادي آنها و ارزيابي نتايج نهايي حاصله و بررسي انطباق نتايج كسب شده با طرح اكتشاف و اهداف كلان مديريت اكتشاف.
• تهيه گزارشات مقدماتي كشف ميادين نفت و گاز كشف شده.

(۲)

حال بد نیست مرور زیبای یکی از فعالین حوزه کنترل پروژه های نفتی و گازی را در خصوص اصول حاکم بر برنامه ریزی و کنترل پروژه های نفتی مطالعه کنیم:

مبانی برنامه ریزی و کنترل در پروژه های نفت و گاز

امروزه در تمامی طرح ها و پروژه های عمرانی مبانی مشترکی وجود دارد که بطور معمول دارای تمایزات و تفاوت هایی هستند که هر چند کم و کوچک به نظر می رسد اما همین تمایزهای کوچک گاه چنان اهمیت پیدا میکند که انجام عملیاتی واحد و مشابه در دو پروژه از دو صنعت مختلف کاملاً تخصصی شده و نیازمند تخصص و تجربه در همان عملیات ، خاصه در پروژه های مشابه خواهد بود.

با این پیش گفتار به بحثی ورود میکنیم که نقطه مشترک تمامی طرح ها و پروژه های عمرانی ست ، اما در هر صنعتی مشخصه های مخصوص به خود را دارد، “برنامه ریزی و کنترل پروژه” . با این خصیصه بسیار مهم که ما این عملیات را بصورت خاص در کنترل پروژه نفت و گاز مورد بحث و بررسی قرار می دهیم.

لازم به توضیح است برنامه ریزی و کنترل پروژه در طرح ها و پروژه های مختلف به دو صورت متمرکز و غیر متمرکز اعمال می شود. پروژه های متمرکز به پروژه هایی اطلاق می شود که تمام مراحل طراحی تا اجرای آن در داخل سازمان و با اتکا به نیروهای درون سازمان انجام می شود. در مقابل پروژه های غیر متمرکز به پروژه هایی اطلاق می شود که تمامی یا قسمتی از مراحل طراحی، اجرا و نظارت آن توسط پیمانکاران خارج از سازمان انجام می شود. کنترل پروژه فرآیندی است در جهت حفظ مسیر پروژه برای دستیابی به یک تعادل اقتصادی موجه بین سه عامل هزینه، زمان و کیفیت در حین اجرای پروژه، که از ابزار و تکنیک های خاص خود در انجام این مهم کمک می گیرد.

در صنایع نفت و گاز و پتروشیمی و در هنگام تعریف پروژه از همان ابتدا تیم کنترل پروژه به عنوان یکی از ارکان اصلی فعالیت خود را شروع می نماید.

از مهمترین بخش های کنترل مدارک پروژه میتوان به فعالیت های بخش مربوط به DCC اشاره کرد .

بخش DCC یا همان Document Control Center (مرکز کنترل اسناد و مدارک پروژه) کلیه مراحل چرخه تولید مدارک مهندسی پروژه را از آغاز طراحی تا نهایی شدن و بایگانی آن را ثبت و نظارت میکند.

همه پروژه های عمرانی از جمله طرح های نفت، گاز و پتروشیمی به چند فاز تقسیم می شود: مهندسی، خرید و ساخت (اجرا) یا همان Engineering, Procurement & Construction که در اصطلاح به آن EPC گفته میشود. هرچند که در برخی پروژه ها راه اندازی (Commissioning) که معمولاً در دل بخش اجرا گنجانده می شود راهم جداگانه لحاظ می کنند و به عبارتی پروژ به صورت EPCC در نظر گرفته می شود. که البته امروزه بیشتر بصورت جدا آنرا در نظر میگیرند ، که همین امر باعث تاسیس شرکتهای تخصصی در این زمینه ، راه اندازی، گردیده (از جمله شرکت اویکو OICO ، که بطور تخصصی صرفاً به انجام بخش راه اندازی طرح ها و پروژه های عمرانی می پردازد

کنترل پروژه فاز مهندسی مطابق با فهرست زیر انجام می پذیرد:

Master Document List (MDL)

Work Breakdown Structure (WBS)

Master Document Register (MDR)

Document Status

Transmittal

Comment Sheet

Document Control

Progress Control

Reports

Delay Analyze

مدرک Master Document List (MDL)

مدرک MDL توسط مشاور مهندسی یا واحد مهندسی شرکت تهیه و در اختیار DCC قرار می گیرد.

این مدرک که عمدتاً به صورت فایل می باشد شامل لیست مدارک به تفکیک دیسیپلین و نوع مدرک و همچنین نفر/ساعت تخمینی تولید مدارک می باشد. اولین نیازمندی بخش کنترل پروژه در فاز مهندسی MDL است که آن را از DCC دریافت می نماید.

ساختار شکست کار (WBS) یا Work Breakdown Structure

این مدرک در فاز مهندسی بر اساس MDL تهیه می گردد.

کاربرد این واژه که در بر گیرنده یک ابزار کارآمد در سیستم های کاری مختلف است، تسهیل کننده و سازماندهی کننده در انجام یک پروژه، یک موضوع، و یا یک فعالیت است. بدین صورت که آن مقوله را در سطوح مختلف تقسیم بندی می کند، و به عبارتی یک انسجام ذهنی در مورد موضوع ایجاد می کند. به زبان دیگر به این کار پیکربندی پروژه یا موضوع میگویند، که شامل یکسری موضوعات یا فعالیتهای اصلی، و مجموعه ای از ریز موضوعات یا ریز فعالیت ها می باشد. با استفاده از این پیکربندی میتوان اولاً شمایی کلی از موضوع یا پروژه را مشاهده کرده و ثانیاً به کمک آن نواقص و کمبودها و اضافات را پیدا کرده و آنرا اصلاح کرد. به این ساختار شکست کار، درختواره موضوع نیز می توان گفت.

عبارت MDR یا Master Document Register

مشخصات اصلی این مدرک :

– تعریف MDR در سیستم به تفکیک پروژه و زیر پروژه و امکان دسترسی پیمانکاران جزء به مدارک مرتبط

– کنترل زمانبندی تولید مدارک و اعلام اخطار در صورت تأخیر

– تعیین ویرایش داخلی و خارجی مدارک به صورت اتوماتیک جهت جلوگیری از تکرار و یا جا افتادن یک ویرایش

– گردش داخلی مدارک بین دیسیپلین ها قبل از صدور نهایی ترانسمیتال

– صدور و توزیع مدارک از طریق سیستم به همراه تولید اتوماتیک ترانسمیتال

– توزیع مدارک طبق مسئوولیت های تعریف شده

– بررسی و اظهار نظر روی مدارک از طریق سیستم

– محاسبه لحظه ای پیشرفت مدارک مهندسی براساس وزن مدارک و مقایسه با پیشرفت برنامه ای

– آرشیو کامل مدارک و ترانسمیتال ها

– کنترل و آماده سازی اتوماتیک بسته های خرید

– اطلاع رسانی تغییرات در ضمائم بسته های خرید از طریق سیستم های خرید و پیشبرد کالا

آیتم Document Status

این قسمت مشخص کننده وضعیت مدارک پروژه می باشد.به طور مثال وضعیت مدارک از نظر : Commented , Rejected , Approved as Note , Approved بودن را میتوان در این قسمت مشخص نمود.

آیتم Transmittal

این آیتم برگه ای است که معمولا دارای فرمت جدولی است که حاوی اطلاعات کلی از مدارک ارسالی از سوی پیمانکار یا مشاور طراح به کارفرما می باشد. معمولا اطلاعات زیر در آن اشاره می شود:

شماره و تاریخ ترنسمیتال

نام مدرک

کد مدرک

تعداد نسخ مدرک

شماره نسخه مدرک

نوع مدرک

وضعیت مدرک (برای اظهار نظر، تائید شده و …)

تهیه کننده و تائید کننده مدرک

افراد یا بخش های گیرنده مدرک

آیتم Comment Sheet

برگه ای که در آن وضعیت مدارک ارسالی از مهندس مشاور توسط تیم کارفرما با عنوان هایی همچون Commented , Rejected , Approved as Note , Approved مشخص و توضیحات لازم اصلاحی مربوط به هر مدرک در آن قید و مجددا برای مهندس مشاور برای اعمال بر روی مدرک ارسال شده فرستاده می شود.

آیتم Document Control

این آیتم در واقع در همان بخش DCC مطرح میشود به عبارتی یعنی مرکز (بخش) کنترل مدارک (Document Control Center – DCC)

آیتم Progress Control

تیم کنترل پروژه موظف است کلیه برنامه های زمان بندی شده را در نرم افزار MS Project آورده و طبق آن پیشرفت هر آیتم را کنترل کند.

آیتم Reports

گزارش هایی که تیم کنترل پروژه با توجه به پیشرفت های پروژه که در برنامه زمان بندی تدوین شده در هر لحظه از اجرای پروژه می توانند بگیرند.این گزارش ها می تواند روزانه و هفتگی و ماهانه و یا سالیانه باشد.

آیتم Delay Analyze

از عمده مشکلات بارز در اجرای پروژ ه ها، تأخیرات پروژه می باشد، به طور کلی تأخیر هرگونه عدول از توافقات زمانبندی شده متأثر از عوامل درونی و بیرونی سیستم می باشد که بعضاً باعث ایجاد مشکلاتی برای صاحب قرارداد (کارفرما) و مجری (پیمانکار) می گردد

تأخیر: هرگونه عدول از توافقات زمانبندی شده متأثر از عوامل درونی و بیرونی سیستم را تاخیر می تامیم.

تأخیرات پروژه: اختلاف بین زمان پیش بینی شده برای تکمیل پروژه و زمان واقعی تکمیل آنرا تأخیر پروژه گویند. این تأخیر با مجموع تأخیرات فعالیتهای موجود بر مسیر های بحرانی برابر خواهد بود.

آنالیز تأخیرات پروژه: شناسایی، بررسی و تجزیه و تحلیل عوامل ایجاد کننده تاخیرات، منشأ بروز تأخیرات و نقش هر کدام در تأخیر کل پروژه را آنالیز تاخیرات می نامیم.

انجمن مهندسی و مدیریت ساخت ایران (ICEMA) Iran Construction Engineering Management Association.

منتشر شده در نشریه پترو طرح مبنا