انواع شيوههاي قراردادي براي مديريت پروژه هاي بزرگ

مروري كوتاه بر نحوه مديريت پروژههاي كلان زيربنايي كشور نشان ميدهد ؛ شيوههاي قراردادي براي مديريت پروژههاي كلان را ميتوان به هفت نوع روش كلي زير طبقهبندي نمود:

· طراحي و اجراءبصورت مجزا

· قرارداد مديريت (MC)

· قرارداد مديريت اجرايي

· قرارداد طراحي ومديريت

· قرارداد دستمزدي

· روش “ساخت –بهرهبرداري –انتقال”(BOT)

· روش “مهندسي –خريد- اجرا “(EPC)[1][1]

در ادامه به شكل مختصر به توضيح هريك از اين شيوه هاي قراردادي –خصوصا تيپ قراردادهاي EPC–ميپردازيم:

۱) قرارداد طراحي –اجرا / روش سنتي/ طراحي و اجرا بصورت مجزا

در اين روش كه بطور سنتي در قراردادهاي اجرايي مورد استفاده قرار ميگيرد، كارفرما طراحي پروژه را برطبق نيازهاي خويش به طراح واگذار نموده تا مجموعهاي از نقشههاي مورد نياز براي مناقصه و اجراي كار را تهيه نمايد. كاستيها و معايب بالقوهاي در رابطه با فرم قرارداد “طراحي –مناقصه –اجرا” وجود دارند از جمله اينكه زمان تكميل كل پروژه بدليل جدا بودن مراحل طراحي و اجرا طولاني ميشود. بعلاوه طراحيهاي انجام شده ممكن است با قابليتهاي فني پيمانكار اجرايي مطابقت نداشتهباشد. به همين دليل هنگاميكه بخش قابل توجهي از تأمين مالي پروژه از طريق وام باشد اين روش مورد قبول وام دهندگان نخواهد بود.

2) پيمانكاري مديريتManagement Contracting(MC):

مديريت پيمان MCشخصيتي است حقوقي كه به نمايندگي از طرف مجري طرح مسؤوليت مديريت؛ كنترل و هماهنگي پروژه ها و مراحل اجرايي را به عهده دارد. مديريت طرح وظايف خود را در چارچوب روشها ؛ضوابط و دستورالعملهايي كه به تاييد مجري رسيده است انجام داده و با اعمال مديريت مستقيم و روزانه بر ساير عوامل اجرايي در مقابل مجري مسؤوليت صحت انجام كيفي و كمي كار را طبق مشخصات؛ برآوردها و برنامههاي اوليه و تغييرات احتمالي آن با ارايه گزارشات مستمر بعهده دارد.

در حقيقت مجري جهت مديريت؛ كنترل و هماهنگي پروژهها و مراحل اجرايي طرح پس از كسب مجوز از مراجع ذيصلاح ميتواند از يك شركت بعنوان مديريت پيمان MCاستفاده و كليه وظايف و مسؤوليتهاي كارفرمايي را به جز برخي موارد كه ذكر خواهد شد به وي تفويض كند.

در واقع پيمانكار مديريت پيمان MCنقش مديريتي كارفرما را در قراردادهاي سنتي “طراحي –مناقصه –اجرا” ايفا نموده و بدينترتيب وظايف و مسؤوليتهاي كارفرما را كاهش ميدهد. در نمودار 1نحوه ارتباط MCرا با كارفرما و پيمانكاران پروژه نشان دادهايم.

در اين روش:

· پرداخت به پيمانكار مديريت پيمان معمولاً بصورت Cost Plus Feeانجام ميگردد.

· كارهاي اجرايي معمولاً به قسمتهاي كوچكتري تقسيم گرديده و رقابت زيادي در مناقصه ايجاد ميشود.

· براي هر قسمتي از كارها كه به مناقصه ميرود طراحي بايد تكميل شده باشد.

· در اين نوع قرارداد در مقايسه با روش طراحي و اجرا بصورت جداگانه؛ طراح در مراحل اولية طراحي بايد تصميمات بيشتري اتخاذ نمايد.